Coğrafi sınırları aşmak, tamamen farklı bir hukuk sistemine girmek anlamına gelir. Pek çok yargı alanında aile hukuku dini veya geleneksel çerçeveler üzerine kurulu iken, Türk hukuk sistemi İsviçre modelinden uyarlanan Medeni Kanun temelinde yönetilmektedir.
Bu temel fark; evlilik, boşanma ve çocuk velayeti gibi konuları yabancılar ve uluslararası yerleşikler için önemli bir zorluk haline getirmektedir. Aşağıdaki bölümlerde, haklarınızı net bir vizyon ve bilinçli bir seçimle savunabilmeniz için Türkiye’deki aile hukukunun tüm boyutlarını ve profesyonel bir aile avukatının özelliklerini inceleyeceğiz.
Neden Türkiye’de Bir Aile Avukatına İhtiyaç Duyarız?
Pek çok kişi, avukatın yalnızca bir uyuşmazlık zirve noktasına ulaştığında gerekli olduğunu varsayar. Ancak Türk yargı sisteminde aile avukatı önleyici bir rol oynar. Uzman bir avukat, yalnızca sizi mahkemede savunmakla kalmaz, aynı zamanda evlilik öncesi mal rejimi sözleşmelerinin hazırlanması ve hukuki ilişkilerin stratejik yönetimi yoluyla finansal ve duygusal krizlerin önüne geçer.
Türkiye’de Bir Aile Avukatının Temel Sorumlulukları
- Mal Rejimi Sözleşmelerinin Hazırlanması: Herhangi bir uyuşmazlık yaşanmadan önce varlıkların durumunun belirlenmesi.
- Boşanma Davalarının Yönetimi: Hızlı anlaşmalı boşanmalardan karmaşık çekişmeli davalara kadar geniş bir yelpaze.
- Çocuk Haklarının Korunması: Çocuğun üstün yararı temelinde velayet ve nafakanın garanti altına alınması.
- Şiddete Karşı Koruma: Acil koruma ve uzaklaştırma kararlarının alınması.
- Kanunlar İhtifafının Çözümü: Yabancı mahkemeler tarafından verilen kararların Türkiye’de icrası ve infazı (Tanıma ve Tenfiz).
Yabancılar İçin Türkiye’de Evlilik Şartları ve Düzenlemeleri
Türkiye’de yalnızca resmi belediye evlendirme dairelerinde (Evlendirme Dairesi) kıyılan sivil nikahlar yasal geçerliliğe sahiptir. Resmi tescili olmayan dini veya geleneksel nikahlar, eşlere miras veya ikamet hakkı gibi hiçbir yasal hak tanımaz.
Geçerli Bir Evlilik İçin Temel Şartlar:
- Yasal Yaş: 18 yaşını doldurmuş olmak (özel durumlarda mahkeme izniyle 16 yaş).
- Fiziksel Sağlık: Bulaşıcı hastalıklar için zorunlu kan testleri.
- Bekarlık Belgesi: Yabancılar bu belgeyi kendi konsolosluklarından veya ülkelerindeki yetkili makamlardan almalı ve yerel Valilik makamlarına onaylatmalıdır.
- Bekleme Süresi (İddet): Boşanmış kadınların, hamile olmadıklarını kanıtlayan bir tıbbi rapor sunmadıkları ve mahkeme kararı almadıkları sürece, önceki boşanmalarından itibaren 300 gün beklemeleri gerekmektedir.
Evliliğin Menşe Ülke Sistemine Tescili
Türkiye’de evlendikten sonra, evliliğin menşe ülkenin konsolosluğuna ve ulusal nüfus tescil sistemine bildirilmesi esastır. Bu, çocuklara kimlik belgesi alınması veya menşe ülkedeki miras meseleleriyle ilgili gelecekte oluşabilecek komplikasyonları önler.
Türkiye’de Boşanma: Başvurudan Karara
Türkiye’de boşanma tamamen adli bir süreçtir. Aile Mahkemesi ortamı dışında hiçbir boşanma tanınmaz. Bu aşamada, hem uluslararası hukuki farklılıklara hem de Türk hukukuna hakim bir boşanma avukatı seçmek hayati önem taşır.
Türkiye’de Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Süreç, bir avukat tarafından hazırlanan dilekçenin Aile Mahkemesi’ne sunulması ve tescili ile başlar. Boşanma sebepleri iki kategoriye ayrılır:
- Özel Sebepler: Zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, terk veya haysiyetsiz hayat sürme, akıl hastalığı gibi nedenler.
- Genel Sebepler: Çekişmeli boşanmalarda en yaygın neden olan “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” olarak bilinir.
Anlaşmalı Boşanma Davaları
Bir ilişkiyi sonlandırmanın en hızlı ve en az maliyetli yolu anlaşmalı boşanmadır. Bunun için:
- Evlilik tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olmalıdır.
- Her iki taraf da mahkeme duruşmasında hazır bulunmalıdır.
- Velayet, nafaka, mal paylaşımı ve kişisel ziynet eşyalarını net bir şekilde düzenleyen titiz bir “Anlaşma Protokolü” bir avukat tarafından hazırlanmalıdır.
Türkiye’de Evlilik Sonrası Mallar Nasıl Paylaşılır?
Türkiye’deki birçok yabancı için en büyük hukuki değişim mal paylaşımı konusudur. Mal ayrılığı ilkesine dayalı sistemlerin aksine, Türkiye 2002 yılından bu yana “Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi”ni takip etmektedir.
50-50 Katılım
Gayrimenkul, araçlar, banka hesapları veya gelirler dahil olmak üzere, evlilik tarihinden sonra eşler tarafından edinilen her türlü varlık, tapu yalnızca bir eşin adına kayıtlı olsa bile boşanma durumunda eşit olarak paylaşılmalıdır.
Kişisel Mallar (İstisnalar)
Paylaşıma tabi olmayan varlıklar şunlardır:
- Evlilik öncesinde sahip olunan varlıklar.
- Bir kişiye şahsen gelen miraslar veya hediyeler.
- Kıyafetler veya uzmanlık gerektiren mesleki araçlar gibi tamamen kişisel eşyalar.
İlgili Makaleler
Türkiye’de Aile Konutu: Eşler İçin Koruyucu Bir Kalkan
Türk hukuku, bir eşin ve çocukların barınma hakkının korunması ve mağduriyetlerinin önlenmesi amacıyla “Aile Konutu Şerhi” adı verilen yasal bir mekanizma oluşturmuştur. Ailenin ikamet ettiği konut eşlerden yalnızca birinin adına kayıtlı olsa dahi, o eş diğer eşin açık rızası olmadan evi satamaz, devredemez, kiraya veremez veya kira sözleşmesini feshedemez.
Uzman bir hukukçunun desteğiyle, ikamet ettiğiniz yerin güvenliğini sağlamak amacıyla Tapu Sicil Müdürlüğü’ne (Tapu) başvurarak mülkiyet belgesi üzerine bu kısıtlamayı şerh düşürebilirsiniz.
Türkiye’de Boşanma Sonrası Çocuk Hakları: Velayet, Nafaka ve Vesayet
Türk yargı sisteminde mahkemeler, çocuklarla ilgili kararları kesinlikle “çocuğun üstün yararı” ilkesine dayanarak verir ve velayetin belirlenmesinde sadece yaşa dayalı sabit bir formül bulunmaz.
- Velayet: Hakim, hangi ebeveynin çocuğun psikolojik, duygusal ve eğitimsel ihtiyaçlarını daha iyi karşılayabileceğini değerlendirir.
- İştirak Nafakası (Çocuk Destek Nafakası): Velayeti almayan ebeveyn, çocuğun masrafları için aylık belirli bir miktar ödemekle yasal olarak yükümlüdür. Bu miktar, enflasyon oranına göre her yıl güncellenir.
- Vesayet: Her iki ebeveynin de uygun görülmediği veya vefat ettiği durumlarda mahkeme, yargı makamlarının doğrudan denetimi altında görev yapacak bir vasi atar.
Yabancılar İçin Türkiye’de Evlat Edinme
Türkiye’de çocuk evlat edinme süreci titizlikle yürütülen ancak son derece insani bir süreçtir. Başvuru sahiplerinin en az 30 yaşında olması ve evlat edinen ile çocuk arasında en az 18 yaş fark bulunması şarttır. Türkiye’deki en önemli hukuki nokta; evlat edinilen çocuğun, soyadı hakkı ve tam miras hakkı da dahil olmak üzere biyolojik bir çocuğun sahip olduğu tüm yasal haklara sahip olmasıdır. Bu durum, bazı diğer hukuk sistemlerinde görülen “sınırlı vesayet” veya “koruyucu aile” modellerinden farklı olarak, tam bir yasal ebeveyn-çocuk ilişkisi kurar.
Soyağacı ve Kimlik Kayıtları
Türkiye’deki nüfus kayıt sistemi (Nüfus), oldukça ayrıntılı ve hassas bir yapıya sahiptir. Miras haklarını güvence altına almak veya çocuklarının soy bağının hukuki durumunu netleştirmek isteyen uluslararası yerleşikler; doğum, evlilik ve ölüm gibi hayati olayların Türkiye’nin dijital devlet portalı (E-devlet) gibi resmi sistemlerine doğru bir şekilde kaydedilmesine öncelik vermelidir.
Türkiye’de Mehir Sorunu ve Çözümü
Türk hukuk sistemi laik bir temele dayandığı için, Medeni Kanun içerisinde “Mehir” kavramını doğrudan tanımaz. Ancak, bu kavramın evlilik sözleşmesinin standart bir parçası olduğu kültürlerden gelen bireyler için hukuki çözümler mevcuttur. Türkiye’de bir aile avukatı, mehir hükmü içeren yabancı bir evlilik belgesini hukuk mahkemelerinde bir “borç sözleşmesi” veya finansal bir yükümlülük olarak sunabilir. Yargıtay’ın güncel kararları, resmi yabancı evlilik sözleşmelerinde belirtilen mehri geçerli ve icra edilebilir bir mali taahhüt olarak kabul etmektedir.
Not: Türk yargı içtihatlarına göre, düğün töreninde kadına takılan tüm altın takılar (ister kendi ailesi ister damadın ailesi tarafından hediye edilmiş olsun), kadının kişisel malı sayılır. Boşanma durumunda erkek, bu takıları aynen iade etmekle veya mevcut piyasa değerini ödemekle yasal olarak yükümlüdür.
Türkiye’de Nişanlılık
Genel kanının aksine, Türk Medeni Kanunu uyarınca nişanlılık sadece sosyal bir tanışma dönemi değildir; gelecekte evlenme vaadine dayanan hukuki bir sözleşme olarak kabul edilir.
Nişanlılığın evlilik dışındaki bir nedenle bozulması durumunda, kanun karşılıklı olarak verilen hediyelerin durumuna açıklık getirmiştir. Madde 122’ye göre; altın, araç veya büyük miktarda para gibi maddi değeri yüksek olan “alışılmışın dışındaki hediyeler” iade edilmelidir. Ayrıca, nişan hediyelerinin geri alınması için dava açma hakkı, nişanın sona ermesinden itibaren sadece bir yıl geçerlidir; bu süreden sonra talep zamanaşımına uğrar.
İlgili Makaleler
Kendi Ülkemde Boşanırsam Türkiye’de Hâlâ “Evli” mi Sayılırım?
Kendi ülkenizde veya yabancı bir yargı alanında boşanmış olmanız, bu boşanmanın Türkiye’de otomatik olarak geçerli olduğu anlamına gelmez. Türk sisteminde hâlâ “evli” olarak görünmeye devam edersiniz; bu durum mülk alım satımında veya yeniden evlenmek istediğinizde hukuki karmaşalara yol açabilir. Medeni durumunuzu güncellemek için, yabancı mahkeme kararının Türk mahkemeleri tarafından onaylanması sürecini ifade eden “Tanıma ve Tenfiz” davası açmanız gerekmektedir.
Son yıllarda yürürlüğe giren bir düzenleme ile, her iki tarafın (eski eşlerin) birlikte ilgili konsolosluğa veya Türkiye’deki Nüfus Müdürlüğü’ne başvurarak yurt dışında boşandıklarını onaylamaları durumunda, tescil süreci çok daha hızlı tamamlanabilmektedir.
Ancak, taraflardan biri iş birliği yapmayı reddederse veya çocuk velayeti ve mal paylaşımı gibi devam eden uyuşmazlıklar söz konusuysa, Aile Mahkemesi’nde bir tanıma davası açmak için Türkiye’de bir boşanma avukatı ile çalışmak esastır. Bu durumda, boşanma aşamalarını yeniden yaşamanız gerekmez; sadece yabancı mahkemeden alınan kesinleşmiş kararın tercüme edilmiş ve noter onaylı bir örneğini Türk mahkemesine sunmanız yeterlidir; böylece hakim kararı onaylayacaktır.
Türkiye’de Aile Avukatı Seçerken Dikkat Edilmesi Gereken Önemli Noktalar
Bir aile hukuku avukatı seçerken aşağıdaki faktörlere dikkat etmeniz önemlidir:
- Uzmanlık: Temel odak noktası ve uzmanlık alanı aile hukuku olan bir avukat seçtiğinizden emin olun.
- Mali Şeffaflık: Avukatlık ücret sözleşmesi yazılı olmalıdır. 2025 yılı itibarıyla, anlaşmalı boşanma davaları için ücretler genellikle 30.000 Türk Lirası’ndan, çekişmeli boşanma davaları ise genellikle 60.000 Türk Lirası’ndan başlamaktadır.
- Güven ve Hukuki Danışmanlık: Hukuki bilgisinin yanı sıra size güven ve huzur veren bir avukatla çalışmayı tercih edin.
Özet
Ailevi hukuki meseleler sadece basit bir dava dosyası değildir; bunlar doğrudan finansal geleceğiniz ve psikolojik refahınızla ilgilidir. Modern Türk yasaları, kadınların ve çocukların haklarını korumak için mükemmel fırsatlar sunmaktadır, ancak bu haklardan tam anlamıyla yararlanmak, bilinçli olmayı ve Türkiye’de deneyimli bir aile avukatının uzmanlığından faydalanmayı gerektirir.
Avukat ve hukuk danışmanlarından oluşan ekibimiz, Türk medeni kanunlarına ve bu kanunların çeşitli uluslararası hukuk sistemleriyle olan farklılıklarına tam hakimiyetle, haklarınızı Türk mahkemelerinde savunmaya hazırdır. Size özel bir danışmanlık randevusu almak ve durumunuzu değerlendirmek için lütfen bizimle iletişime geçin.